Cuma namazınasıl kılınır?

Cuma namazı, her hafta Cuma günü öğle vakti, Müslüman erkeklerin camide imamın arkasında cemaatle kıldığı 2 rekâtlık farz namazdır. "Cuma" Arapça "el-cumu'a" kelimesinden gelir ve "toplanma" anlamı taşır; bu gün Müslümanların toplanma ve buluşma günüdür.

Cuma namazının dinî temeli Cuma sûresinin 9-10. âyetleridir: "Ey iman edenler! Cuma günü namaza çağrıldığınızda hemen Allah'ı anmaya koşun ve alışverişi bırakın. Eğer bilseniz bu sizin için daha hayırlıdır. Namaz kılındıktan sonra yeryüzünde dağılın ve Allah'ın lütfundan arayın."

Cuma namazının kişiye farz olabilmesi için yedi şartın bulunması gerekir:

• Müslüman olmak
• Akıllı olmak
• Bulûğ çağına ermiş olmak (ergenlik)
• Erkek olmak
• Hür olmak
• Mukim olmak (yolcu olmamak — bulunduğu yerde 15 günden fazla kalmak)
• Sağlıklı olmak (camiye gelmeye engel ciddi hastalık olmamak)

Bu şartlardan biri eksikse Cuma namazı farz değildir. Kadınlar, çocuklar, hastalar ve yolcular için Cuma farz olmadığı için o gün öğle namazını 4 rekât olarak kılarlar. Ancak Cuma namazına katılırlarsa o gün öğle namazı düşer; iki namaz birden kılınmaz.

Cuma namazı öğle namazı vaktinde kılınır: güneş zeval noktasını geçtikten sonra başlayıp ikindi vaktinin girmesine kadar olan süre. Türkiye için bu vakit mevsime göre yaklaşık 12:00–15:00 arasında değişir. Camiler genellikle vakit girdikten sonra ilk ezanı, kısa süre sonra iç ezanı okur ve hutbeyi başlatır.

Cuma namazının rekât yapısı (Hanefi):

Toplam 12 rekât. Farz olan kısım yalnızca cemaatle kılınan 2 rekâttır; geri kalan rekâtlar sünnet veya ihtiyat namazıdır.

Camiye geldikten sonra Cuma namazının tüm bölümleri şu sırayla kılınır:

1. İlk sünneti kıl (4 rekât). Cumaya gelir gelmez, hutbeden önce 4 rekât ilk sünnet kılınır. Niyet: "Cuma namazının ilk sünnetini kılmaya niyet ettim." Sıradan 4 rekât sünnet gibi kılınır. Mümkünse hutbeden epeyce önce camide bulunmak ve sünnetleri rahatça kılmak müstehaptır.
2. Ezan ve hutbeyi dinle. İlk sünnet bittikten sonra iç ezan okunur ve imam mihraba çıkıp hutbe okumaya başlar. Hutbe iki bölümden oluşur; arada kısa bir oturma vardır. Hutbe boyunca sessizce, dikkatle dinlemek FARZdır — konuşmak, dua etmek (içten bile olsa zikir) caiz değildir. Selama karşılık verilmez.
3. İkamet ile farza dur. Hutbe bittikten sonra müezzin ikamet getirir. İmam mihraba geçer. Cemaat saflar tam ve sık olacak şekilde imamın arkasında durur. Cuma namazı CEMAATLE kılınır; tek başına kılınmaz.
4. İmama uyarak Cuma farzını kıl (2 rekât). İmam tekbir alır, cemaat de tekbir alır. Niyet: "Cuma namazının farzını kılmaya, imama uydum." Cuma farzı 2 rekâttır ve imam Fâtiha ile zamm-ı sûreyi SESLİ olarak okur; cemaat sessizce dinler. Rükû, secdeler ve son oturuş normal namaz gibi yapılır. Tahiyyat, Salli-Barik, Rabbenâ duaları okunup selam verilir.
5. Son sünneti kıl (4 rekât). Farzdan sonra 4 rekât son sünnet kılınır. Niyet: "Cuma namazının son sünnetini kılmaya niyet ettim." Bu sünnet, ilk sünnete benzer şekilde kılınır.
6. Zühr-i âhir kıl (4 rekât) — Hanefi geleneğinde. Hanefi geleneğinde son sünnetten sonra ihtiyaten 4 rekât "zühr-i âhir" (son öğle namazı) kılınır. Niyet: "Vaktine yetişip de henüz üzerimde olan son öğle namazını kılmaya niyet ettim." Bu, Cuma farzının herhangi bir sebeple sahih olmaması ihtimaline karşı bir nevi yedek namazdır; sünnet veya vâcip değildir.
7. Tesbihat ve Cuma günü duaları. Namaz sonrası klasik tesbihat (Âyetü'l-Kürsî, 33 Sübhânallâh, 33 Elhamdülillâh, 33 Allâhu Ekber) yapılır. Cuma günü ikindiye kadar Kehf sûresini okumak özellikle tavsiye edilir. İmamın arkasından çıkmadan önce salavât-ı şerife getirilir.

Cuma farzının diğer namazlardan ayıran iki temel özelliği vardır: cemaatle kılınması (tek başına kılınmaz) ve hutbenin namazın bir parçası olarak farz sayılması.

Hutbe, Cuma namazının vazgeçilmez bir parçasıdır; hutbe olmadan Cuma sahih olmaz. İmam mihrabın yanındaki minbere çıkar ve iki bölümden oluşan hutbeyi okur:

• Birinci hutbe: Allah'a hamd, salavât-ı şerife, kelime-i şehâdet, takvâ tavsiyesi, Kur'an okuma, dinî konuda nasihat.
• Arada kısa oturma: İmam kısa süre minberde oturur, cemaat de sessizce bekler.
• İkinci hutbe: Allah'a hamd, Hz. Peygamber'e salavât, müminlere dua, müslüman cemaatin selâmeti için dua.

Hutbenin DİNLENMESİ farzdır; konuşmak ya da başka bir şeyle uğraşmak hutbenin bereketini kaçırır. Hz. Peygamber (sav) hutbe sırasında "sus" demeyi bile yasaklamıştır (Buhârî). Türkiye'de Diyanet İşleri Başkanlığı her Cuma için ortak hutbe metni yayımlar.

Hz. Peygamber'in (sav) sünnetinde Cuma günü için özel adaplar vardır:

• Gusül abdesti almak — sünnet-i müekkede.
• Misvak kullanmak veya diş fırçalamak.
• En temiz kıyafeti giymek ve mümkünse beyaz tercih etmek.
• Güzel koku sürmek (erkekler için).
• Camiye erken gitmek — Hz. Peygamber sevabın gidiş sırasına göre artacağını söylemiştir (Buhârî).
• Yürüyerek gitmek (mümkünse, her adım bir sevap).
• Yolda sessiz zikir ve salavât getirmek.
• Kehf sûresini okumak — "İki Cuma arası nur olur" (Hâkim).
• Hutbeyi dikkatle dinlemek ve hutbe sırasında konuşmamak.
• İkindi sonrası dua etmek — Cuma'nın gizli kabul saati bu süre içindedir.

Hatırla İslam uygulaması, Cuma günü için özel hatırlatmalar gönderir: sabah Kehf sûresi okuma hatırlatması, Cuma vakti yaklaştığında bildirim ve ikindi sonrası dua hatırlatması. Cuma günü günlük dualar bölümünde Cuma'ya özel salavât-ı şerife ve istiğfâr içerikleri erişilebilir hâle gelir.

Cuma namazının yapısını oluşturan diğer namazların kılınışını öğrenmek için Namaz nasıl kılınır? rehberine bakabilirsin; bulunduğun şehir için Cuma günü öğle vaktini Namaz vakitleri sayfasından öğrenebilirsin.