Namaznasıl kılınır?

Namaz, sözlükte "dua" anlamına gelir; dinî bir terim olarak ise belirli vakitlerde, belirli rükünleri yerine getirerek Allah'a kulluğunu ifade eden ibadettir. Günde beş vakit kılınması farz olan namazlar İslam'ın beş temel şartından biri sayılır.

Namaz; kıyam (ayakta duruş), kıraat (Kur'an okuma), rükû (eğilme), sücud (secde) ve son oturuşta ka'de-i âhiregibi belirli rükünlerin sırayla yerine getirilmesiyle eda edilir. Bu rükünlerin eksiksiz uygulanması namazın geçerliliği için gereklidir.

Namaza başlamadan önce yerine getirilmesi gereken şartlar "namazın dışındaki farzlar" olarak adlandırılır. Bunlar altı tanedir:

• Hadesten taharet — Abdesti olmak; cünüplük varsa gusül abdesti almak.
• Necasetten taharet — Beden, kıyafet ve namaz kılınan yer temiz olmalı.
• Setr-i avret — Vücudun örtünmesi gereken yerlerini örtmek.
• İstikbâl-i kıble — Kâbe yönüne (kıbleye) dönmek.
• Vakit — Kılınacak namazın vakti girmiş olmak.
• Niyet — Hangi namazı kılacağını kalp ile belirlemek.

Namazın içindeki farzlar ise iftitah tekbiri, kıyam, kıraat, rükû, sücud ve ka'de-i âhire olmak üzere altı tanedir. Bu altı dışındaki farz ile altı içindeki farz birlikte, namazın on iki farzını oluşturur.

Aşağıda en yaygın öğrenme örneği olan iki rekât sabah namazının farzı adım adım anlatılmıştır. Diğer vakitlerin farz, sünnet ve vitir bölümleri de aynı temel döngüyü takip eder; sadece rekât sayıları değişir.

1. Niyet et. Kıbleye yönelerek hangi vakit namazını ve kaç rekât kılacağını kalbinle belirle. Örnek: "Niyet ettim Allah rızası için bugünkü sabah namazının iki rekât farzını kılmaya." Niyet kalp ile olur; dil ile söylenmesi sünnettir.
2. İftitah tekbiri al. Ellerini kulak (erkekler) veya omuz (kadınlar) hizasına kaldırarak "Allâhu Ekber" de ve namaza başla. Ellerini göbek altında (erkekler) ya da göğüs üstünde (kadınlar) bağla — bu duruşa kıyam denir.
3. Sübhâneke duasını oku. Kıyam halinde Sübhâneke duasını sessizce oku: "Sübhânekellâhümme ve bihamdik, ve tebârekesmük, ve teâlâ ceddük, ve lâ ilâhe gayruk."
4. Eûzü-Besmele, Fâtiha ve zamm-ı sûreyi oku. Eûzü-Besmele çek, ardından Fâtiha sûresini oku ve sonuna "Âmin" de. Fâtiha'dan sonra kısa bir sûre (örn. İhlâs, Kevser veya bildiğin başka bir sûre) ekle. Bu okumaya kıraat denir.
5. Rükûa eğil. "Allâhu Ekber" diyerek belin yere paralel olacak şekilde öne eğil ve ellerinle dizlerini tut. Rükûda en az üç kez "Sübhâne Rabbiye'l-azîm" de.
6. Doğrul (kavme). "Semi'allâhu limen hamideh" diyerek doğrul, ayakta dik dururken "Rabbenâ leke'l-hamd" de. Bu kısa duruşa kavme denir.
7. İlk secdeyi yap. "Allâhu Ekber" diyerek secdeye git. Alın, burun, eller, dizler ve ayak parmakları yere değecek şekilde secde et ve en az üç kez "Sübhâne Rabbiye'l-a'lâ" de.
8. İki secde arası otur ve ikinci secdeye git. "Allâhu Ekber" diyerek kısa bir an otur (celse), sonra tekrar "Allâhu Ekber" diyerek ikinci secdeye git ve aynı tesbihi en az üç kez söyle. Böylece birinci rekât tamamlanır.
9. İkinci rekâta kalk ve kıraati tekrarla. "Allâhu Ekber" diyerek ayağa kalk; ellerini tekrar bağla. Besmele çek, Fâtiha'yı ve ardından kısa bir sûreyi oku. İkinci rekâtta Sübhâneke ve Eûzü-Besmele tekrar okunmaz; sadece Besmele yeterlidir.
10. Rükû ve iki secdeyi tekrar et, ardından otur (ka'de-i âhire). Birinci rekâtta yaptığın gibi rükûa eğil, doğrul ve iki secde yap. İkinci secdeden sonra ayağa kalkmadan yere otur. Bu son oturuşa ka'de-i âhire denir.
11. Tahiyyat, Salli-Barik ve Rabbenâ dualarını oku, ardından selam ver. Oturduğun yerde sırasıyla Tahiyyat (Et-tehiyyâtü…), Salli-Barik (Allâhümme salli… / Allâhümme bârik…) ve Rabbenâ dualarını oku. Ardından önce sağa, sonra sola başını çevirerek "Esselâmü aleyküm ve rahmetullâh" de ve namazı bitir.

Üç ve dört rekâtlı namazlarda ikinci rekât sonunda kısa bir ara oturuş (ka'de-i ûlâ) yapılır ve sadece Tahiyyat okunur; ardından üçüncü ve dördüncü rekâtlara kalkılır. Farz namazların üçüncü ve dördüncü rekâtlarında Fâtiha okunur; ek sûre okunmayabilir.

Hanefi mezhebine göre günde kılınan beş vakit namazın rekât sayıları:

Bu sayılar Hanefi fıkhına göredir; Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde sünnet sayılarında küçük farklılıklar bulunur. Cuma günü öğle vakti yerine 2 rekât Cuma farzı cemaatle kılınır.

Namazın aslı, rükünleri ve duaları kadın ve erkek için aynıdır; yalnızca bazı duruş detaylarında farklılık vardır:

• İftitah tekbirinde erkekler ellerini kulak hizasına, kadınlar omuz hizasına kaldırır.
• Kıyamda erkekler ellerini göbek altında, kadınlar göğüs üstünde bağlar.
• Rükûda erkekler bacaklarını dik tutar; kadınlar ise dizlerini daha az bükerek daha kapalı bir duruş alır.
• Secdede erkekler kollarını yere yapıştırmadan açık tutar; kadınlar kollarını ve karnını uyluklarına yaklaştırarak toplu bir duruş benimser.

Mazeret veya unutkanlık nedeniyle vaktinde kılınamayan farz namazlar daha sonra kaza edilir. Kaza namazı kılınmadıkça borç sayılır; sıralama gözetilerek en eski kazadan başlamak tercih edilir. Niyet ederken hangi vaktin kazasını kıldığın belirtilmelidir.

Kerâhet vakitleri; namaz kılmanın mekruh sayıldığı kısa zaman dilimleridir ve üç tanedir:

• Güneşin doğmasından bir mızrak boyu yükselmesine kadar (yaklaşık 40-50 dakika).
• Tam istivâ vakti — öğle vakti girmeden hemen önceki kısa an.
• Güneşin sararmaya başlamasından batışına kadar olan süre.

Bu vakitlerde nafile ve kaza namaz kılınmaz; yalnız o günkü ikindi farzı henüz kılınmamışsa güneşin batışı sırasında kılınabilir.

Hatırla İslam uygulamasının namaz rehberi bölümü; beş vakit namazın her birini ekran üzerinde adım adım gösterir. Her rekâtın hangi duayla başlayıp hangi rükünle devam ettiğini görsel olarak takip edebilir; tek dokunuşla bir önceki ya da sonraki adıma geçebilirsin.

Ayrıca Namaz Vakitleri bölümünde sonraki vakte canlı geri sayım, kilit ekranı widget'ı ve Dynamic Island desteğiyle vakit kaçırmadan namazlarını kılabilirsin.

Geliştirici ve gizlilik yaklaşımı için Hakkımızda ve Gizlilik Politikası sayfalarını inceleyebilirsin.