Türkiye'de namaz vakitleri, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın astronomik hesaplama yöntemine göre belirlenir. Bu rehberde imsak, güneş, öğle, ikindi, akşam ve yatsı vakitlerinin nasıl hesaplandığını, ihtiyat süresinin ne işe yaradığını ve şehirden şehre vakit farklarının sebebini sade bir dille bulacaksın.
Namaz vakitleri, güneşin gökyüzündeki konumuna göre belirlenen ve günde beş kez kılınan farz namazların başlangıç anlarını ifade eder. Türkiye'de vakitler T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından astronomik bir formülle hesaplanır ve şehir bazlı olarak yayımlanır. Aşağıdaki bölümlerde bu hesaplamanın nasıl çalıştığını adım adım göreceksin.
Resmi vakitler için birincil kaynak Diyanet İşleri Başkanlığı'dır. Hatırla İslam uygulaması da aynı hesaplama yöntemini esas alır.
01
Tanım
Namaz vakitleri nedir?
Namaz vakitleri, İslam'da farz olan beş vakit namazın kılınabileceği zaman aralıklarını tanımlar: sabah, öğle, ikindi, akşam ve yatsı. Türkiye'de yayımlanan resmi takvimlerde bu beş vakte ek olarak iki referans an daha gösterilir: orucun başladığı an olan imsak ve sabah namazının çıktığı an olan güneş (güneşin doğuşu).
Her vakit kendi içinde bir giriş ve çıkış anına sahiptir. Örneğin öğle vakti, güneşin tepe noktasını geçmesiyle başlar ve ikindi vaktinin girmesine kadar devam eder. Vakitler güneşin pozisyonuna bağlı olduğundan her gün ve her şehir için farklı değerler alır.
02
Astronomi
Vakitler nasıl hesaplanır?
Namaz vakitleri tamamen astronomik bir hesaba dayanır. Hesaplama için üç temel veri yeterlidir: tarih, enlem-boylam ve saat dilimi. Bu değerlerden yola çıkarak güneşin o gün, o konumdaki yörüngesi modellenir ve her vaktin tam dakikası belirlenir.
Hesaplamada kullanılan kritik açılar şunlardır: imsak (fecr-i sadık) için güneşin ufkun belirli bir derece altına indiği an, yatsı için aynı şekilde güneşin ufkun belirli bir derece altına indiği gece anı. Bu açılar dünya genelinde farklı hesaplama otoriteleri tarafından farklı değerlerde belirlenmiştir (örn. Müslüman Dünya Birliği, Mısır Genel Araştırma Kurumu, Karaçi Üniversitesi). Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı'nın değerlerini esas alır.
03
Diyanet Yöntemi
Diyanet'in hesaplama yöntemi
Diyanet İşleri Başkanlığı; namaz vakitlerini, klasik fıkıh literatürüne ve astronomik gözleme dayanan bir yöntemle hesaplar. Fecr-i sadık için yaklaşık 18°, yatsı için yaklaşık 17° ufuk altı açıları esas alınır. Akşam vakti, güneşin batmasıyla birlikte girer; öğle vakti güneşin gökyüzündeki en yüksek noktayı (zeval) geçtiği an ile birlikte başlar.
Hesaplanan astronomik anlara her vakit için kısa bir ihtiyat süresieklenir. Bu süre genellikle birkaç dakikadır ve amacı, vakit henüz tam girmemişken namaza başlama riskini ortadan kaldırmaktır. Bu yüzden Diyanet takvimi ile yalnızca astronomik hesaba dayanan diğer kaynaklar arasında küçük dakika farkları görmek normaldir.
Resmi takvimleri ve şehir bazlı vakitleri Diyanet'in resmi sitesi namazvakitleri.diyanet.gov.tr üzerinden inceleyebilirsiniz.
04
Tablo
Beş vakit ve karşılığı
Türkiye takvimlerinde gösterilen altı zaman aşağıdaki şekilde tanımlanır:
Vakit
Astronomik karşılığı
Notlar
İmsak
Güneş, ufkun yaklaşık 18° altındayken (fecr-i sadık)
Sabah namazı vakti girer; oruçta yeme-içme sona erer.
Güneş
Güneşin ufuk çizgisinden doğduğu an
Sabah namazı çıkar; ardından kerâhet vakti başlar.
Öğle
Güneş gökyüzünde en yüksek noktayı geçtiğinde (zeval sonrası)
Öğle namazı vakti girer.
İkindi
Cisimlerin gölgesi belirli bir orana ulaştığında
İkindi namazı vakti girer; güneş batana kadar devam eder.
Akşam
Güneşin ufuk çizgisinin altına battığı an
Akşam namazı vakti girer; oruçta iftar yapılır.
Yatsı
Güneş, ufkun yaklaşık 17° altına indiğinde (şafak kaybolur)
Yatsı namazı vakti girer; imsak vaktine kadar devam eder.
05
Konum
Şehirden şehre vakit farkı
Namaz vakitleri tamamen güneşin konumuna bağlı olduğundan, farklı enlem-boylamdaki her şehir farklı dakikalar görür. Türkiye doğu-batı yönünde geniş bir ülke olduğu için doğu illerinde (Iğdır, Hakkari) güneş daha erken doğar; batı illerinde (Edirne, İstanbul) daha geç. Bu yüzden iki şehir arasındaki vakit farkı yaklaşık 50-60 dakikaya kadar çıkabilir.
Aynı şehrin merkezi ile uzak ilçeleri arasında da küçük dakika farkları olabilir. Bu nedenle namaz vakti uygulamalarında şehri veya konumu doğru seçmek; cep telefonunun konum hassasiyetini açık tutmak vakitleri en doğru dakikada görmenin en güvenilir yoludur.
Türkiye'nin 81 ilinin tamamı için günlük namaz vakitlerini, sahur ve iftar saatlerini ayrı sayfalarda yayımlıyoruz:
Namaz vakitlerinin astronomik anı, ülkenin uyguladığı saat politikasından bağımsızdır; yaz saati uygulaması yalnızca vakitlerin saat üzerindeki gösterimini öteler. Türkiye, 2016 yılında alınan kararla yaz saati uygulamasını kaldırmış ve yıl boyu UTC+3 (TSİ) saat diliminde kalmıştır.
Bu yüzden Türkiye'de yıl içinde mevsimlik bir saat değişikliği yaşanmaz; ancak yurt dışında yaz saati uygulayan bir ülkede bulunduğunuzda namaz vakti uygulamanız yerel saat dilimini kullanarak vakitleri otomatik olarak günceller.
07
Hatırla İslam
Hatırla İslam'da namaz vakitleri
Hatırla İslam, namaz vakitlerini Diyanet İşleri Başkanlığı'nın hesaplama yöntemi esas alınarak, cihazınızın konumuna veya seçtiğiniz şehre göre belirler. Ana ekranda günün altı vakti, sonraki vakte canlı geri sayım ve Hicri tarih birlikte gösterilir.
Uygulama, ilk yüklemeden sonra vakitleri önbelleğe aldığı için internet bağlantısı olmadan da doğru saatleri gösterebilir. Kilit ekranı widget'ı ve canlı etkinlik (Live Activity / Dynamic Island) sayesinde sonraki vakti telefonu açmadan, bir bakışta görebilirsin — üstelik bu özellikler birçok uygulamanın aksine ücretsizdir.
Geliştirici ve gizlilik yaklaşımı hakkında daha fazla bilgi için Hakkımızda ve Gizlilik Politikası sayfalarını inceleyebilirsin.
08
SSS
Sıkça sorulan sorular
Namaz vakitleri Diyanet'e göre nasıl hesaplanır?
Diyanet İşleri Başkanlığı namaz vakitlerini astronomik temelli bir yöntemle belirler. Fecr-i sadık (imsak) için güneşin ufkun yaklaşık 18° altında olduğu an, yatsı için yaklaşık 17° altında olduğu an esas alınır. Öğle vakti güneşin gökyüzündeki en yüksek noktayı (zeval) geçtiği an; akşam vakti ise güneşin batma anıdır. Hesaplamalara her şehir için belirlenmiş kısa bir ihtiyat süresi eklenir.
İmsak ile sabah namazı vakti aynı şey midir?
Evet, ikisi de aynı vaktin başlangıcıdır. İmsak; sabah namazının girdiği ve oruçta yeme-içmenin sona erdiği vakittir. Sabah namazı imsak ile başlar ve güneşin doğuşuna kadar devam eder; güneşin doğuşundan yaklaşık 40-50 dakika sonra (kerâhet vakti çıkıncaya kadar) namaz kılmak mekruhtur.
Fecr-i sadık ve fecr-i kâzib arasındaki fark nedir?
Fecr-i kâzib (yalancı şafak), tan yerinde dikine uzanan ve kısa sürede kaybolan ışıktır; vakit girmemiştir. Fecr-i sadık (gerçek şafak) ise ufuk boyunca enine yayılan ve giderek artan aydınlıktır. Namaz vakti — yani imsak — fecr-i sadık ile başlar. Diyanet'in resmi takvimi fecr-i sadık temelinde hesaplanır.
Güneşin doğuşunda namaz kılınır mı?
Hayır. Güneşin doğuşu (işrâk) bir namaz vakti değildir; sabah namazının çıktığı andır. Güneş doğmaya başladığı andan tam yükselip yaklaşık bir mızrak boyu (yaklaşık 40-50 dakika) yükselinceye kadar olan süre kerâhet vaktidir ve bu vakitte nafile namaz kılınmaz.
Şehirden şehre namaz vakitleri neden farklı?
Namaz vakitleri güneşin gökyüzündeki konumuna göre hesaplandığı için, enlem ve boylamı farklı her şehir farklı vakit görür. Türkiye doğu-batı yönünde geniş bir ülke olduğundan İstanbul ile Iğdır arasında namaz vakitleri yaklaşık 50-60 dakika farklılaşabilir. Bu yüzden uygulamalarda mutlaka konumunuzu veya şehrinizi doğru seçmek gerekir.
Yaz saati uygulaması namaz vakitlerini etkiler mi?
Namaz vakitleri güneşin konumuna göre hesaplandığından, saat dilimi politikası (yaz saati uygulanması veya kaldırılması) vakitlerin astronomik anını değiştirmez; yalnızca saat üzerindeki gösterimini öteler. Türkiye 2016'dan itibaren yaz saati uygulamasını kaldırarak yıl boyunca UTC+3'te kalmıştır; bu nedenle ülkemizde mevsimlik bir saat değişikliği yaşanmaz.
İhtiyat süresi nedir?
İhtiyat süresi, Diyanet'in astronomik olarak hesaplanan vakitlere ekosistem ve hava şartlarındaki belirsizliklere karşı eklediği kısa bir güvenlik payıdır. Genellikle birkaç dakikadır ve her vakit için ayrı belirlenir. Amacı, vakit henüz tam girmemişken namaza başlama riskini ortadan kaldırmaktır.
Türkiye'de namaz vakitleri kim tarafından belirlenir?
Türkiye'de resmi namaz vakitleri T.C. Cumhurbaşkanlığı bünyesindeki Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından hazırlanır ve yayımlanır. Diyanet'in resmi sitesi (namazvakitleri.diyanet.gov.tr) tüm il ve ilçeler için günlük, aylık ve yıllık vakit takvimlerini ücretsiz olarak sunar.
Hatırla İslam uygulamasında namaz vakitleri nereden geliyor?
Hatırla İslam, namaz vakitlerini Diyanet İşleri Başkanlığı'nın hesaplama yöntemi esas alınarak, cihazınızın konumuna veya seçtiğiniz şehre göre belirler. İlk yüklemeden sonra vakitler önbelleğe alındığı için uygulama internet bağlantısı olmadan da doğru vakitleri gösterebilir.
