Vitir namazı, yatsı namazından sonra kılınan 3 rekât vâcip namazdır (Hanefi). Üçüncü rekâtında Fâtiha ve sûre okunduktan sonra rükûya gitmeden Kunut duası okunur. Bu rehberde tam kılınışını, Kunut metnini, kazâ kurallarını ve sık sorulanları bulacaksın.
Vitir kelimesi Arapça "tek" (vâhid) anlamına gelir; namazın rekât sayısının tek olmasından dolayı bu adı almıştır. Hanefi mezhebinde 3 rekât vâciptir; yatsı namazı kılındıktan sonra ve teravihin (Ramazan'da) ardından kılınır.
Bu rehber Türkiye'de yaygın olarak öğretilen Hanefi fıkhına göredir. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde vitir sünnet-i müekkededir ve rekât yapısı farklılık gösterir.
Vitir namazı, gece kılınan namazların sonuncusudur. Hz. Peygamber (sav) gece ibadetlerinden sonra mutlaka vitir kılmış ve ümmetine de tavsiye etmiştir: "Gece namazınızı vitirle bitirin" (Buhârî, Müslim).
Hanefi mezhebinde 3 rekât olarak ve tek bir selamla kılınır. Diğer namazlardan ayıran iki temel özellik: 1) 3. rekâtta Kunut duası okunması, 2) Hanefi'de farz/sünnet değil "vâcip" sınıfında olması.
Vakti: Yatsı namazı kılındıktan sonra başlar, sabah ezanına (imsak) kadar devam eder. Yatsı kılınmadan vitir kılınmaz. Hanefi mezhebinde sünnete uygun olan, vitri uykudan önce kılmaktır; ancak teheccüd vakti ile kalkacağına emin olan kişi vitri ertelemek isteyebilir. Şâfiî'ye göre vitri gecenin sonunda kılmak daha faziletlidir.
Hükmü: Hanefi mezhebinde vâciptir. Vâcip, farz ile sünnet arası bir derecede zorunluluktur; vâcibin terki günahtır ve kazâsı gerekir. Diğer üç Sünnî mezhepte (Şâfiî, Mâlikî, Hanbelî) sünnet-i müekkededir.
Vitirin akşam namazı yapısıyla benzer olduğunu fark edebilirsin: ikisinde de 3 rekât ve son rekâtta tek selam vardır. Ancak akşamda Kunut yoktur; vitirde 3. rekâtta Kunut ana farktır.
Kunut duası, vitir namazının 3. rekâtının ayırt edici unsurudur. Kıraat bittikten sonra eller kaldırılıp tekbir alınarak yeniden bağlanır ve Kunut duası okunur:
Türkçe okunuş:
Allâhümme innâ nesteînuke ve nestağfiruke ve nü'minü bike ve netevekkelü aleyk, ve nüsnî aleyke'l-hayra küllehü, neşkürüke ve lâ nekfüruke, ve nahleu ve netrukü men yefcüruk.
Allâhümme iyyâke na'büdü ve leke nüsallî ve nescüd, ve ileyke nes'â ve nahfid, nercû rahmeteke ve nahşâ azâbeke, inne azâbeke bi'l-küffâri mülhık.
Anlamı: "Allah'ım! Senden yardım, bağışlanma ve hidayet isteriz; sana inanır, sana güveniriz. Tüm hayrı ve güzelliği seninle ifade ederiz. Sana şükreder, nankörlük etmeyiz. Sana isyan edeni bırakırız. Allah'ım! Yalnız sana ibadet eder, sana namaz kılar ve secde ederiz. Yalnız sana koşar, yalnız sana yöneliriz. Rahmetini umar, azabından korkarız; şüphesiz senin azabın kâfirlere ulaşır."
Kunut duasını ezbere bilmeyen kişi, yerine üç kez "Allâhümmağfir lî" (Allah'ım beni bağışla) veya bir miktar "Rabbenâ âtinâ fid-dünyâ haseneten…" duası okuyabilir. Hanefi mezhebinde Kunut vâciptir; unutulursa sehiv secdesi yapılır.
Vitir Hanefi'de vâcip olduğu için kazâsı gerekir. Vakit içinde kılınmadıysa veya uyuyakalındıysa, vakit çıktıktan sonra herhangi bir zamanda (kerâhet vakitleri dışında) kazâ olarak kılınabilir.
Kazâda niyet: "Vaktine yetiştiremediğim vitir namazını kazâya niyet ettim" veya kazâlar birikmişse "vitirden ilk kazâya" denir. Kunut duası yine 3. rekâtta normal şekilde okunur.
Vitir, tek başına gece namazı ile birleştirilebilir: önce nafile gece namazı (teheccüd) kılınır, en sonunda vitirle gece tamamlanır. Hz. Peygamber'in (sav) sünneti budur.
Hatırla İslam uygulaması, yatsı namazı kılındıktan sonra vitir hatırlatması gönderir. Kunut duası için Arapça yazımı, Türkçe okunuşu ve anlamı tek ekranda gösterilir. Yeni başlayanlar için Kunut'u ezberlemek üzere zikirmatik desteği vardır.
Ramazan ayında teravih ile vitir birlikte cemaatle kılınır; uygulama bu özel dönemi otomatik algılayıp bildirimi günceller. Yatsı vakti için Namaz vakitleri, teravih için Teravih namazı sayfalarına bakabilirsin.
Vitir namazı Hanefi mezhebinde 3 rekâttır ve tek bir selamla kılınır. Şâfiî mezhebinde 1 ile 11 rekât arası kılınabilir (en az 1, en yaygın 3 — ama her rekât arasında selam ile ayrılır). Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ise tek rekât da geçerlidir. Türkiye'de uygulama Hanefi 3 rekât vitirdir.
Vitir namazı Hanefi mezhebinde vâciptir; farzdan sonra terki en çok hoş karşılanmayan namazdır. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ise sünnet-i müekkededir. Hanefi mezhebine göre kılınmadığında kazâ edilmesi gerekir; sünnet kabul eden mezheplerde kazâ edilmez ama kılınması kuvvetli tavsiye edilir.
Kunut duası, vitir namazının 3. rekâtında Fâtiha + sûre okunduktan sonra, rükûya gitmeden önce eller kaldırılıp tekrar bağlanarak okunan özel duadır. Klasik metni iki bölümlüdür: 1) "Allâhümme innâ nesteînuke…", 2) "Allâhümme iyyâke na'büdü…". Hanefi mezhebinde okunması vâciptir; ezbere bilmeyen kişi yerine "Rabbenâ âtinâ" okuyabilir.
Vitir, yatsı namazından SONRA kılınır; yatsıyla aynı anda veya öncesinde kılınmaz. Hanefi mezhebinde vitrin vakti yatsı vaktinin başlamasıyla başlar, sabah ezanına (imsak) kadar devam eder. Yatsı kılınmadan vitir kılınmaz; bu sıralama farzdır. Teravih ve vitir birlikte cemaatle kılınırken: önce yatsı, sonra teravih, en son vitir.
Hanefi mezhebinde vitir vâcip olduğu için kazâ edilmesi gerekir. Vakit içinde unutulan veya uyunan vitir, vakit çıktıktan sonra kazâ olarak ertesi gün veya daha sonra kılınabilir; bir günden fazla geçtiyse niyetinde "vitirden ilk kazâ" veya "şu kadar günlük vitir kazâsı" denir. Sünnet kabul eden mezheplerde vitir kazâ edilmez.
Hanefi mezhebinde vitir namazı sadece Ramazan ayında teravih sonrası cemaatle kılınır; Ramazan dışında bireysel olarak evde kılınır. Şâfiî mezhebinde Ramazan dışında da cemaatle kılınması caizdir. Hz. Peygamber (sav) zamanında vitrin cemaatle Ramazan'da kılınması yaygındı; Ramazan dışı bireysel uygulamayı tercih etmişlerdir.
Evet, Hanefi mezhebine göre. 3. rekâtın Fâtiha + sûre kıraatinden sonra, rükûya gitmeden önce eller iftitah tekbiri gibi kulak/omuz hizasına kaldırılır, "Allâhu Ekber" denir ve eller yeniden bağlanır. Şâfiî mezhebinde Kunut farklı şekilde uygulanır: rükûdan SONRA, ayağa kalkıldığında, eller açık halde okunur.
Kunut Hanefi mezhebinde vâciptir; unutulursa namaz baştan kılınmaz ama sehiv secdesi yapılır. Yani 3. rekâtın son secdesinden sonra tahiyyat okunup önce sağa selam verilir, ardından iki sehiv secdesi yapılır, tahiyyat ve diğer dualar tekrarlanır, normal selam ile namaz bitirilir. Kasıtlı olarak Kunut terk edilirse namaz iade edilir.
Evet, Hanefi mezhebinde vitir tek selamla 3 rekât kılınır. İlk iki rekâttan sonra oturulup sadece Tahiyyat okunur (Salli-Bârik okunmaz, selam verilmez); 3. rekâta kalkılır, Kunut sonrası bitirilir. Akşam namazı yapısıyla benzerdir. Şâfiî'de ise vitir farklı: 2 rekât selam + 1 rekât selam veya farklı kombinasyonlar mümkündür.
Uyandığında — sabah ezanından önce uyandıysan — hemen vitri kıl. Ezandan sonra uyandıysan vakit çıkmış olur. Hanefi mezhebinde gün içinde herhangi bir vakit (kerâhet vakitleri dışında) kazâ olarak kılınmalıdır. Niyet: "Vaktine yetiştiremediğim vitir namazını kazâya niyet ettim." Aynı şekilde Kunut duası okunur.
Vitirin 3 rekâtında okunan sûreler için Hz. Peygamber'in (sav) tavsiyesi şu yöndedir: 1. rekâtta A'lâ sûresi, 2. rekâtta Kâfirûn sûresi, 3. rekâtta İhlâs sûresi (Tirmizî, Ebû Dâvûd). Bu bir sünnettir; başka sûreler okumak da caizdir. Pratikte ezbere bildiğin kısa sûreleri seçebilirsin.
Evet. Ramazan'da yatsı sonrası önce 20 rekât teravih, sonra 3 rekât vitir kılınır. Yatsı + teravih + vitir sıralaması bozulmaz: yatsı vitirden mutlaka önce gelmelidir. Ramazan dışında yatsıdan sonra direkt vitir kılınır; teravih yoktur.
Hayır, çocuklara hiçbir namaz vâcip veya farz değildir; mükellefiyet bulûğa erince başlar. Ancak çocukların 7 yaşından itibaren namaz kılmaya alıştırılması, 10 yaşından itibaren ısrarla teşvik edilmesi sünnettir (Ebû Dâvûd). Vitir öğretilmesi de bu yaşlarda başlar. Bulûğdan sonra vitir Hanefi'de vâcip hâle gelir.
