Evlilik ve Nikâh ile ilgili hadisler

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- insanların iman yönünden en kâmil olanlarının, ahlakı güzel olan kimseler olduğunu, bunun da güler yüzlü davranmak, iyilikleri yaymak, güzel söz söylemek ve insanlara eziyet etmemekle olacağını haber vermiştir. Müminlerin en hayırlısı eşine, kızlarına, kız kardeşlerine ve akrabalarından olan kadınlara karşı en hayırlı olanlarıdır. Çünkü onlar güzel ahlakla muamele edilmeyi en çok hak eden kimselerdir.

• Güzel ahlakın fazileti ve güzel ahlakın imandan olması ifade edilmiştir.
• Amel imandandır ve iman artar ve azalır.
• İslam'ın kadınlara ihsanı anlatılmış ve kadınlara iyi davranmak teşvik edilmiştir.

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- kendisi ile evlenilen kadın ile cinsel münasebette bulunmanın helal kılınmasına vesile olup yerine getirilmesi öncelikli olan şartların başında evlilik akdinde istediği ve caiz olan şartlar olduğunu açıklamıştır.

• Eşlerden birinin diğerine söz verdiği helali haram sayan veya haramı helal sayan şart dışındaki şartların, yerine getirilmesinin gerekliliği ifade edilmiştir.
• Evlilik şartlarının yerine getirilmesi diğerlerinden daha kesindir. Çünkü bunlar evlenilen kadın ile cinsel ilişkiye girilmesi karşılığında sunulan şartlardır.
• İslam'da evliliğin büyüklüğü ifade edilmiş ve şartlarının yerine getirilmesi vurgulanmıştır.

İbni Mesud -radıyallahu anh- Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in onlara Hutbetü'l Hâce'yi öğrettiğini haber vermiştir. Bu hutbe nikah, cuma ve benzeri hususlarda hutbelerin başında ve ihtiyaca binaen söylenen sözlerdir. Bu hutbe Allah'ın tek olarak ortağı olmadan her türlü övgüye layık olduğunu, O'ndan yardım dilemeyi, günahları örtmesini ve günahları affetmesini dilemeyi, her türlü şerden, nefsin şerrinden ve diğer şerlerden O'na sığınmayı dilemeyi açıkça anlatan büyük anlamları içermektedir. Sonra Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- hidayetin Allah'ın elinde olduğunu haber vermiştir. Allah kime hidayet ederse, o kimseyi saptıran olamaz, kimi de saptırırsa, ona kimse hidayet edemez. Sonra Allah'tan başka hak ilah olmadığına dair tevhit şehadetini ve Muhammed -sallallahu aleyhi ve sellem-'in Allah'ın kulu ve Rasûlü olduğuna şahitlik edilmesini zikretmiştir. Allah'ın rızasını gözeterek O'nun yasaklarından kaçınmayı, emirlerini yerine getirmeyi ve Yüce Allah'a karşı takvalı olma emrini içeren bu üç ayet-i kerime ile hutbesini bitirmiştir. Böyle yapanların mükâfatı ise, amellerin ve sözlerin doğru olması, kötülüklerin kefareti, günahların bağışlanması, dünyada güzel bir hayat ve kıyamet günü Cennet'i kazanmak olur.

• Bu hutbe ile nikah, Cuma ve diğer hutbelere başlanması müstehaptır.
• Hutbelerin (Allah'a) hamt, kelime-i şehadet ve bazı Kur'an ayetlerini içermesi gerekir.
• Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- dinlerinde ihtiyaç duydukları her şeyi ashabına öğretmiştir.

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- velisi olmadan kadının nikah akdinin geçerli olmayacağını beyan etmiştir.

• Veli, nikahın sıhhat şartıdır. Nikah akdi veli olmadan gerçekleşirse ya da kadın kendi kendine evlenirse kıyılan nikah geçerli değildir.
• Veli, kadına en yakın olan erkektir. Dolayısıyla kadına daha yakın bir veli varken uzak olan onu evlendiremez.
• Veli de mükellef, erkek, nikahın maslahatını bilme olgunluğu, velisi olduğu kişi ile velinin aynı dinden olma şartı vardır. Kimde bu özellikler yoksa nikah akdinde kadının velisi olamaz.

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- kocanın, karısına haksızlık yapmaya, onu terk etmeye ve ondan yüz çevirmeye yol açacak kadar nefret etmesini yasaklamıştır. İnsan doğuştan kusurludur ve eğer hanımında bulunan kötü bir karakterden hoşlanmazsa onda başka iyi bir karakter bulur. Kendine yakışan güzel huya razı olur, razı olmadığı kötü huya sabreder. Bu da onun sabırlı olmasını ve hanımından ayrılmak isteyecek kadar nefret etmemesini sağlar.

• Müminin eşiyle yaşadığı her türlü anlaşmazlıkta duygulara ve geçici ani tepkilere değil, adaletli olmaya ve aklın hakemliğine başvurması öğütlenmiştir.
• Müminin bir erkek, iman etmiş bir kadından ayrılacak kadar nefret etmemelidir. Aksine; nefret ettiği şeyi, sevdiği şeyle göz ardı etmelidir.
• Eşler arasında geçimli ve dost olmak teşvik edilmiştir.
• İman, güzel ahlakı gerektirir, dolayısıyla imanlı hiçbir erkek veya kadın güzel ahlaktan yoksun olmamalıdır. İman, o ikisinde övgüye değer niteliklerin bulunmasını gerektirir.

Şayet bir adam eşini cinsel ilişki için çağırsa, o da ekmek yapmak ve yemek pişirmek gibi kendisinden başkasının yapmadığı bir iş ile meşgul ise dahi kocasının çağrısına icabet edip gelmesi kadın üzerine zorunlu bir iştir. (vaciptir)

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- toplumdaki her Müslümanın dikkat etmesi ve taşıması gereken bir sorumluluğu olduğunu bizlere bildirmektedir. Devlet yönetici ve valileri, Allah'ın kendisine emanet ettiği kimselerin çobanıdır. Onların kanunlarını ve zulmedenlerden onları korumalı, düşmanlarıyla savaşmalı, haklarını zayi etmemeleri gerekir. Evin reisi olan erkek; onların geçimini sağlamak, onlara iyi davranmak, onları eğitmek ve terbiye etmekle görevlidir. Kocasının evindeki kadın, kocasının evinin idaresinden ve çocuklarının yetiştirilmesinden sorumludur. Sahip olunan köle ve kiralanan hizmetçi, efendisine ait elindeki malı korumak ve ona hizmet etmekle sorumludur. Herkes kendisine emanet edilenin çobanıdır ve herkes sürüsünden sorumludur.

• Müslüman toplumunda sorumluluk geneldir ve herkes gücüne ve mesuliyetlerine göre sorumludur.
• Kadının en büyük sorumluluğu, kocasının evi üzerindeki haklarını ve çocuklarına karşı olan görevlerini yerine getirmektir.

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- cinsel ilişkiye girebilecek ve evliliğin yükümlülüklerini yerine getirebilecek durumda olanları evlenmeye teşvik etmiştir. Çünkü bu o kimsenin gözünü haramlardan korur, iffetini korur ve ahlaksızlığa düşmesini engeller. Cinsel ilişkide bulunabildiği halde evliliğin gereklerini yerine getiremeyen kimsenin oruç tutması gerekir. Çünkü oruç, şehveti kırar ve cinsel arzunun zararlarını engeller.

• İslam, iffetli kalmanın ve fuhşiyattan uzak durmanın sebeplerine büyük önem vermiştir.
• İslam, evliliğe güç yetiremeyene oruç tutmaya teşvik etmiştir. Çünkü oruç şehveti zayıflatır.
• Oruç ile hadım etme arasındaki benzetmenin nedeni şudur: Hadım etme, testislerin damarlarını ezmek suretiyle yapılır ve bu işlemle cinsel arzu yok olur. Aynı şekilde, oruç da cinsel arzuyu zayıflatır.

Nikah akti önemli bir akittir. Kadının koruyup, muhafaza ettiği bekareti erkek için ancak bu akitle mubah olur. Kadın öylece erkeğin esiri gibi olur. Bundan ötürü hikmetli, merhametli ve adaletli olan dinimiz kadına hayat ortağını seçme hakkını vermiş, gözüyle görüp, seçmesine olanak tanımıştır. Çünkü kadın erkekle beraber yaşamaya adım atacak olan kişidir. Rağbet ve eğilimlerini kendisi daha iyi bilmektedir. Bundan dolayı Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- dul kadının emrine baş vurulmasını emretmiş, aksi taktirde evlendirilmesini yasaklamıştır. Bakire olan kıza da izni sorulup, izin vermesinden sonra evlendirilmesini, bunun dışında evlendirilmesini yasaklamıştır. Bakire kız genellikle utangaç olacağından dolayı emrine başvurmak yerine izninin alınması ile yetinilmiştir. Sükutu yani sessiz kalması da onun iznine işaret olarak kabul edilmiştir.

Hadis nikahın insanlar arasında ilan edilip yayılmasının meşru oluşuna delalet etmektedir. Bunun sebebi mutluluğu izhar edip gizli yapılan evlilikten ayırt edilmesidir. İlan edilmesinin ölçüsü örftür. Düğün yemeğinin ilan edilmesi, nikah şahitliği, damatı gelini alıp giderken uğurlamak, def çalmak ve arabaların korna çalmaları vb hususlar bu kapsamda değerlendirilir.

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-, velilerinin izni olmadan bir kadının kendisini nikahlamasını sakındırmıştır. Nikahının geçersiz olduğu hususunda ikaz etmiş; hatta bunu, nikahın hiç gerçekleşmediği manasında üç defa tekrar etmiştir. Eğer kadının velilerinin izni olmadan evlendiği kişi onunla gerdeğe girmiş (zifaf gerçekleşmiş) ise, onunla kurduğu cinsel birliktelik sebebiyle mehirin tamamı kadına ait olur. Daha sonra, eğer (kadını evlendirecek) veliler, velilik mertebeleri eşit olduğu halde nikah yetkisi konusunda anlaşmazlığa düşerlerse, kadının menfaatini gözeterek hareket etmesi durumunda, nikahı onlardan ilk kıyanın yaptığı akit geçerli olur. Eğer veli, kadını evlendirmekten haksız yere kaçınırsa, sanki kadının hiç velisi yokmuş gibi kabul edilir. Bu durumda sultan (devlet başkanı) veya onun vekili olan kadılar (hakimler) ve benzeri yetkililer kadının velisi olur. Aksi takdirde, (hakkıyla görevini yapan) bir veli varken sultanın velilik yetkisi yoktur.

• Nikah akdinin geçerli olması için velinin şart koşulması esastır. İbnü'l-Münzir'den nakledildiğine göre, sahabeden hiçbirinden buna aksine bir görüş aktarılmamıştır.
• Geçersiz bir nikah akdinde kadın, erkeğin kendisiyle cinsel ilişkide bulunmuş olmasının karşılığı olarak, mihri almaya hak sahibi olur.
• Sultan (devlet başkanı veya mahkeme), kadının velisinin aslen hiç bulunmaması veya velisi olduğu halde onu evlendirmekten kaçınması sebebiyle velisi olmayan kadınların velisidir.
• Sultan, velisinin olmaması veya velisinin yetersizliği halinde velisi olmayan kadınların velisi kabul edilir. Hâkim ise bu konularda onun temsilcisi olduğundan ötürü onun yerine geçer.
• Kadının nikahı üzerinde velayetin bulunması, onun hiçbir hakkı olmadığı anlamına gelmez. Bilakis kadının hakkı vardır ve velisi, kadının izni olmadan onu evlendiremez.
• Geçerli bir evliliğin şartları şunlardır: Birincisi: Eşlerin her birinin işaretle, isimle, vasıfla veya benzeri bir şekilde belirlenmesi. İkincisi: Eşlerin her birinin diğeri ile evlenmeye rıza göstermesi. Üçüncüsü: Kadın adına nikâhı velisinin kıyması. Dördüncüsü: Nikah akdine şahitlerin tanıklık edilmesi.
• Nikah akdini yapan velinin şu şartları taşıması gerekir: Birincisi: Akıl sağlığı. İkincisi: Erkek olması. Üçüncüsü: Büluğ çağına ermiş olması, bu da on beş yaşını doldurma veya ihtilam olmak ile gerçekleşir. Dördüncüsü: Din birliğinin olması. Hiçbir kâfir, Müslüman bir erkek veya kadının velisi olamaz. Aynı şekilde hiçbir Müslüman erkek de kâfir bir erkek veya kadının velisi olamaz. Beşincisi: Ahlaksızlıktan ve vicdansızlıktan uzak bir adalet sahibi olması. Bu konuda evlendirme işini üstlendiği kadının menfaatini gözetmesi yeterlidir. Altıncısı: Velinin, sefih olmayan ergin biri olması. Bu da onun, evlendirmek için kimin uygun olduğunu ve nikahın maslahatlarının ne olduğunu bilecek kabiliyette olmasıdır.
• Fıkıhçılara göre, evlilik konusunda kadının velilerinin bir sıralaması vardır. Daha yakın veli mevcut olduğu sürece -veya velilik şartlarını taşıdığı müddetçe -ondan sonraki veliye geçilmesi câiz değildir. Buna göre bir kadının velisi önce babası, sonra babanın kadın için vasiyet ettiği kişi, sonra baba tarafından yukarı doğru büyükbabaları, sonra kadının oğlu, sonra oğlunun oğulları ve aşağı doğru devam eden torunları, sonra kadının ana-baba bir erkek kardeşleri, sonra baba bir erkek kardeşi, sonra bunların oğulları, sonra ana-baba bir amcası, sonra baba bir amcası, sonra bunların oğulları, daha sonra ise mirastaki asabe sıralamasına göre en yakın erkek akrabalar gelir. Müslüman yönetici veya hakim gibi, onun bir temsilcisi olan kişi de, velisi olmayan kadınların velileridir.

Bu hadis kadının kendi başına kendini yada başka bir kadını evlendirme velayeti olmadığına delalet etmektedir. Kadının kendini evlendirdiği nikah batıldır. Ancak "zinakar olan kadın kendi kendini evlendirir" ibaresi Ebû Hureyre -radıyallahu anh-'ın sözüdür. Bu sözde kadının kendini evlendirmeye kalkması zinakar kadının işidir. Nikah ancak velinin izni ile olduğunda güzel olur.

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-, bir kocanın karısıyla dübüründen ilişkiye girmesi halinde lanetleneceği ve Allah'ın rahmetinden kovulacağını bildirmektedir.

• Kadınların dübüründen (makatından) ilişkiye girmenin haram olduğu anlaşılmaktadır.
• Kadının makatı dışında, vücudunun herhangi bir yerinden faydalanmak caizdir.
• Müslüman bir erkek, Allah'ın kendisine emrettiği gibi karısıyla vajinasından ilişkiye girer. Kadınla makatından ilişkiye girmek, fıtratı bozar, nesli yok eder, sağlam mizaca ters düşer ve her iki eşe de büyük zarar verir.

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'e, bir kadının kocası üzerindeki hakları nelerdir? diye sorulunca, bir dizi mesele zikretmiştir. Bu haklar da şunlardır: Birincisi: Yemeği yalnız kendine tahsis edip onu mahrum bırakma. Bilakis, yemek yediğin ve karnını doyurduğun zaman ona da yedir. İkincisi: Giyim ve elbiseyi yalnız kendine has kılma; sen giyindiğinde ona da giydir. Kazanç elde edip imkânın olduğunda da onun giyim ihtiyacını karşıla. Üçüncüsü: Sadece farzları terk etmek gibi bir sebep ve ihtiyaç olduğunda (uyarı ve terbiye amacıyla) vurabilirsin; ancak bu vurma, incitici ve ağır olmayacak şekilde olmalıdır. Yüze ise vurulmaz; çünkü yüz, azaların en değerlisi ve en görünür olanıdır. Ayrıca hassas ve narin yapılar barındırır. Dördüncüsü: Ona sövmeyin veya “Allah yüzünü çirkinleştirsin” demeyin. Onun veya vücudunun herhangi bir bölgesi için güzelliğin zıddı olan çirkin ifadesini kullanmayın. Çünkü insanın yüzünü ve vücudunu şekillendiren ve her şeyin yaradılışını güzel kılan Yüce Allah’tır. Yaratılışı eleştirmek, -Allah esirgesin- yaratanı eleştirmekle aynı şeydir. Beşincisi: Ona yalnızca yatağında küsün. Onu tümden bırakmayın ve başka bir eve göndermeyin. Muhtemelen bu (hüküm), karı koca arasında yaşanması alışılagelmiş olan olağan kırgınlıklar ve küsmelerle ilgilidir.

• Sahabeler, başkalarına karşı yerine getirmeleri gereken hakların neler olduğunu, kendilerinin hangi haklara sahip olduklarını öğrenme konusunda hırslı olan kimselerdir.
• Koca; eşinin geçimini, giyimini ve barınmasını sağlamakla yükümlüdür.
• Manevi ve fiziksel olarak kötülemek yasaklanmıştır.
• “Sen, kötü bir soydan geliyorsun veya kötü bir ailedensin” veya benzeri sözler söylemek, yasaklanan yerici türden sözlerdir.

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-, birden fazla hanımı olup da nafaka, barınma, giyim ve geceleme hususlarında aralarında gücü yettiğince adaletli davranmayan kimsenin; kıyamet gününde bedeninin bir yarısı eğrilmiş (yana yatmış) olarak geleceğini haber vermiştir. Bu eğrilik, tıpkı dünyadaki muamelesinde adaletten saptığı gibi, yaptığı haksızlığın (kendi cinsinden) bir cezasıdır.

• Bir erkeğin, iki hanımı veya hanımları arasında sıra ve geceleme hususunda adaletli davranması vaciptir. Nafaka, geceyi yanında geçirme, güzel muamele ve benzeri gücünün yettiği konularda birine diğerine karşı meyletmesi ise haramdır.
• Geceleme ve benzeri hususlarda, kişinin gücü dâhilinde olan konularda eşler arasında eşit davranması gerekir. Ancak sevgi ve kalbî meyil gibi insanın tam olarak kontrol edemediği şeyler bu hadisin kapsamına girmez. Nitekim Yüce Allah’ın şu sözü de bunu ifade etmektedir: {Ne kadar isteseniz de kadınlar arasında tam bir adalet sağlayamazsınız.} [Nisa: 129].
• Karşılık, yapılan amel cinsinden olur. Bir erkek bu dünyada bir eşinden diğerine meyledip (haksızlık ettiğinde), kıyamet günü de vücudunun bir tarafı diğer tarafa eğilmiş olarak gelecektir.
• Kulların haklarının ne kadar büyük ve önemli olduğunu; çünkü bu haklarda kolayca müsamaha gösterilmeyeceğini ifade eder. Zira kul hakları, titizlikle talep etme ve hakkını eksiksiz isteme esasına dayanır.
• Erkeğin, eşleri arasında adaletli davranmaktan korkması halinde, günaha girmemek adına tek bir eşle yetinmesi müstehaptır. Nitekim Yüce Allah şöyle buyurmuştur: {Eğer (aralarında) adaletli davranamamaktan korkarsanız, o zaman bir tane (eş) ile yetinin.} [Nisâ: 3]

Ebû Hureyre -radıyallahu anh- kadınlarla geçinme hakkında haber vermiştir. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- dedi ki: Size tavsiyede bulunacağım bu vasiyyeti kabul edin. Bu tavsiye; sizin, kadınlara iyi muamele yapmanızdır. Çünkü kadınlar akılda, dinde, düşüncede ve işlerinin çoğunda eksiktirler. Muhakkak ki onlar kaburga kemiğinden yaratılmışlardır. Adem -aleyhissalatu vesselam- Allah, onu babasız ve annesiz yaratmıştır. Onu topraktan yaratıp ona ol demiş, o da hemen olmuştur. Allah Teâlâ, ondan insanı yaratıp çıkartmak istediği zaman hanımını ondan yaratmıştır. Onu Adem'in eğri olan kaburgasından yaratmıştır. Böylece kadın eğri kaburgadan yaratılmıştır. Eğer ondan faydalanmak istersen bu hâliyle de faydalanabilirsin. Şayet doğrultayım dersen kırarsın. Bir insan kadından faydalanmak isterse ondan bu eğrilikle beraber faydalanır. İnsan elde olana razı olur. Onun düzelmesini istesen dahi düzelemeyecektir. Buna da imkanı olmayacaktır. Kadın dininde doğru yolda olursa bile tabiatının gerektirdiği şeyde düzgün olmayacaktır. Her şeyde eşinin, istediği gibi olmayacaktır. Mutlaka terslik olacaktır. Mutlaka kendisindeki eksiklikle beraber kusur olacaktır. Şayet onu doğrultayım dersen kırarsın. Onu kırmakta boşamaktır. Bunun manası senin istediğin şekilde düzgün olması mümkün değildir. O zaman da ondan ümidini kesersin ve boşarsın.

Abdullah b. Zem`a -radıyallahu anh- Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'i birgün devesi üzerinde hutbe okurken dinlediğini haber vermiştir. Çünkü Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in özelliği bir şeyi yaparken kendisini zorlamazdı; olmayanı istemez, şer'î olarak bir taksir ya da haddi aşma yoksa, var olanı da geri çevirmezdi. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- hutbe verirken Abdullah b. Zem'a -radıyallahu anh- O'nu işitmiş, verdiği hutbenin bir kısmında Sâlih -aleyhisselâm-’a mucize olarak verilen dişi devesinden ve deveyi öldüren adamdan bahsetmiştir. Deveyi öldüren bu kimseye Güzar denilirdi ve bu adam kavmin en şerlisiydi. Kavminde menfaat için çok ifsat çıkaran eşi benzeri olmayan birisi olarak vasf edilmiştir. Sonra Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- hutbesine şöyle devam etmiştir: «Sizden biriniz karısını, köleyi döver gibi dövmeye kalkışıyor.» Bu ifade köleyi edeplendirmek için şiddetli bir şekilde dövmenin cevazını ifade etmektedir. Bu dereceye ulaşmadan kadınların dövülmesinin cevazına imalı olarak vurgu yapılmıştır. Hadisin metninde akıllı olan bir kimsenin hanımını şiddetli bir şekilde dövüp, sonra da günün geri kalan kısmında ya da gecesinde onunla cima etmesinin akıl almaz olduğuna vurgu yapılmıştır. Genellikle dövülen dövenden kaçar. Bunun zemmedildiğine işaret vardır. Eğer dayak gerekli ise onu kaçıracak kadar şiddetli olmaması gerekir. Edeplendirmede ve vurmada aşırı gitmemek gerekir. Sonra yellenmeden ötürü gülmemelerini tavsiye etmiştir. Çünkü bu erkekliğe yakışmaz. Aynı zamanda da bu saygınlığa leke sürer. Bunu kötülemek için şöyle buyurdu: «İnsan bizzat kendisinin de yaptığı bir şeye ne diye güler?» Çünkü gülmek ancak garip ve acaip olan bir şey için olur. Sadece gülmenin belirtileri yüz hatlarında ortaya çıakrsa buna tebessüm denir. Eğer daha güçlü ve bununla birlikte sesli olursa buna da gülmek denir. Bundan da daha fazla olursa o da kahkaha olarak isimlendirilir. Bu yellenme eylemi her kimse tarafından yapılan birşey olduğuna göre insan kendisinin de yaptığı bu şeye niye güler.?

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-, kıyamet gününde Allah Teâlâ’ya göre en şerli insan, bu ihanetle vasıflandırılan insandır. O da karı kocadan, ikisinden başkasının bilemeyeceği mahremlerini, kasıtlı olarak ifşa eden kimsedir. Bu hadis, kişinin kendisi ile hanımı arasında yaşanan şeyleri tafsilatlı olarak aktarmasının haram olduğuna delalet eder. Kadından sadır olan bir sözü yahut fiili veyahut bunun benzeri şeyleri aktarmasıdır. Mücerred olarak aralarındaki cinsel ilişkiyi zikretmesinin bir faydası olmadığı gibi buna da ihtiyaç yoktur. Bu kötü bir şeydir. Çünkü bu erkekliğe yakışmaz. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: «Kim Allah'a ve ahiret gününe iman ediyorsa, ya hayır söylesin ya da sussun!» Eğer böyle bir şeyin söylenmesine ihyitaç varsa ve bunda bir fayda varsa durum değişir. Örnek olarak kocanın, karısından uzak durmasının sebebini açıklaması yahut kadının, kocasının cima etmekten aciz olduğu iddasında bulunması gibi durumların anlatılmasında, bu durumlardaki maslahata binaen bir mekruhluk hali sözkonusu değildir. Sünnet de buna delalet etmektedir.

Bir zat, Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem-’i yemeğe davet eder. Davetlilerin sayıları beş kişiden oluşmaktadır. Arkalarından bir kişi daha kendilerine katılınca sayıları altıya ulaşır. Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem- davet sahibinin evine varınca altıncı kişi için izin isteyerek şöyle der: «Bu bizimle birlikte geldi, istersen girmesine izin verirsin, istemezsen geri dönüp gidebilir.» Ev sahibi de Allah Rasûlü'ne olan saygı ve ihtiramından dolayı müsaade eder.

Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- üç parmağı ile yemek yerdi. Bunlar baş, işaret ve yüzük parmaklarıdır. Böyle yemek yemesi O'nun yemeğe karşı iştahsız ve isteksiz olmasını gösterir. Yemeğini bitirdiği zaman parmaklarını yalardı. Mustehab olan kişinin yemeği üç parmağı ile yemesidir. Şayet yenilen yemek üç parmak ile yenilemiyorsa kolay olan şeklide yenilir.

Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- kadınları dövmeyi yasaklamıştır. Bunun üzerine Müminlerin emiri Ömer b. Hattâb -radıyallahu anh- gelip şöyle demiştir: Ey Allah'ın Rasûlü! Kadınlar kocalarına karşı cüretkârlaştılar ve ahlakları bozuldu. Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- eşin hakkını yerine getirmemek, kocasına meşru konularda karşı gelmek ve benzeri sebepler bulunduğunda, incitici ve zarar verici olmayan hafif bir şekilde dövmeye ruhsat verdi. Bunun ardından bazı kadınlar, kocalarının kendilerini şiddetli bir şekilde dövdüklerini ve verilen bu ruhsatı kötüye kullandıklarını şikâyet etmek üzere Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in hanımlarının yanına geldiler. Bunun üzerine Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: Eşlerini şiddetli bir şekilde döven bu adamlar sizin hayırlılarınız değildirler.

• Kadınlara güzel muamele etmenin faziletini ortaya koymaktadır. Onlara karşı sabırlı olmak ve zaman zaman meydana gelen kusurlarını hoş görmek, onları dövmekten daha faziletlidir.
• Allah Teâlâ, nüşûzun (eşin meşru haklarına karşı gelmesinin) tedavisinde dövmeyi son aşama olarak belirlemiş ve şöyle buyurmuştur: "Baş kaldırmalarından endişe ettiğiniz kadınlara önce öğüt verin, sonra yataklarında onları yalnız bırakın, sonra da (zarar vermeyecek şekilde) dövün. Eğer size itaat ederlerse artık onların aleyhine başka bir yol aramayın. Şüphesiz Allah yücedir, büyüktür." [Nisâ Suresi: 34]. Bu üç yöntem aynı anda uygulanacak değil, sırasıyla uygulanacak aşamalardır. Önce nasihat edilir, öğüt verilir ve Allah hatırlatılır. Bu fayda verirse ne güzel! Eğer fayda vermezse yatakta ayrı kalınır. Bu da sonuç vermezse, intikam amacıyla değil, terbiye etmek amacıyla; incitmeyen ve zarar vermeyen hafif bir şekilde dövmeye başvurulur.
• Erkek, evinin yöneticisi ve sorumlusudur. Bu sebeple aile fertlerini hikmetle ve güzel öğütle terbiye edip eğitmesi gerekir.
• Verdiği fetvanın sonuçlarını ve doğuracağı etkileri öğrenmek amacıyla âlime fetvası hakkında tekrar başvurmanın (müracaat etmenin) caizdir.
• Bir kimse haksızlığa veya zarara uğradığında, durumunu yöneticiye veya âlime şikâyet etmesinin caiz olduğu ifade edilmiştir.

Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve selem- dünyada kadının kocasına eziyet etmesini yasaklamıştır. Çünkü o, dünyada misafirdir. Yakında hanımının yanından ayrılıp ahirete intikal edecek ve cennete girip ahiretteki nasibi olan hanımlara ulaşacaktır.

Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem- şayet bir insanın başka bir insana secde etmesini emredecek olsaydı, kadına, kocasına secde etmesini emrederdi. Bu da kocanın karısı üzerindeki hakkının büyüklüğündendir. Fakat Allah’tan başka bir varlığa secde etmek kesin haramdır, caiz değildir.

Nikâh akdinde asıl olan, kadına mehir vererek akdin tamamlanmasıdır. Kadının kendini sunmasına karşı verilen bir karşılıktır. Bunu için de Peygamber –sallallahu aleyhi ve sellem- babaların/velilerin kızlarına zulmettikleri bu cahiliye nikâhını yasaklamıştır. Onları, faydası kendilerine dönecek olan mehir olmadan evlendiriyorlardı. Onları, (babalarının kendi) isteklerinin ve arzularının razı olduğu eşlerine takdim edip veriyorlardı/kurban ediyorlardı. Onları da kızlarıyla mehir olmadan evlendirmeleri şartıyla bunu yapıyorlardı. İşte bu zulumdür, Allah’ın indirmediği bir şekilde onların avretlerinde yapılan bir tasarruftur/yetki kullanımıdır. Böyle olduğu zaman o haramdır ve batıldır/hükümsüzdür.

Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- Abdurrahman b. Avf -radıyallahu anh-’ın üzerinde safran izi ve kokusu gördü. Erkeklerin safran kokusu kullanmalarında bir sakınca yoktur. Ne var ki uygun olan davranış safranın sarı rengini elbiseye bulaştırmadan sadece kokusunu kullanmaktır. Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- bunun sebebini inkâr edercesine sorar. Cevaben Abdurrahman b. Avf -radıyallahu anh- de yeni evlendiğini haber vererek, bu kokunun kendisine hanımından geçtiğini söyledi. Peygamberimiz de bu konuda kendisine ruhsat verdi. Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- sahabelerine karşı çok şefkatli ve merhametliydi. Onları gözlemler doğru olarak yaptıklarını onaylar, yanlışlarını düzeltirdi. Buradan hareketle hanımına ne kadar mehir verdiğini sordu. Abdurrahman b. Avf -radıyallahu anh- hurma çekirdeği ağırlığı kadar altını mehir olarak verdiğini söyledi. Bunun üzerine Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- bereketli olması için duada bulundu ve bir koyun ile de olsa velime/düğün yemeği vermesini emretti.

Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem-’in yanında azil konuşulup, bazı erkeklerin hanımları ve köleleriyle azil yaptığı haber verilir. Bunun üzerine Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem- inkâr edercesine soru kipinde bunun sebebini sorar. Ardından verdiği cevapla onların bu yaptıkları işteki hedeflerini beyan eder. Zira yüce Allah her şeyi takdir edip, belirlemiştir. Sizlerin yaptığı bu davranış yaratılması yazılıp da, yaratılacak olan bir canlının yaratılmasının önüne geçemez. Sebep ve sonuçları da yaratan Allah’tır. Bir erkeğin sperminden bir çocuk yaratmak isterse bu kişinin spermi kendisi bile hissetmeden ana rahmindeki gideceği yeri bulur.

Sa’d b. Ebi Vakkâs –radıyallahu anh- şöyle rivayet etti: Osman b. Maz’un, ibadete olan aşırı istek ve arzusu sebebi ile ibadet için boş vakit ayırmak için hayatın lezzet veren şeylerini terk etmek istedi. Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem-’den kadınlardan uzak durmak ve Allah Teâlâ’ya taatte bulunmak için izin istedi. Fakat Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- ona izin vermedi. Çünkü dünya lezzetlerini terk edip ibadet için inzivaya çekilmek dinde aşırı gitmek ve yerilen/zem edilen bir ruhbanlıktır. Asıl doğru olan din, Allah için olan ibadeti yaparak, nefse de (dünya) güzelliklerinden nasibini vermektir. Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem- eğer Osman –radıyallahu anh-’a izin verseydi, ibadette gayretli/çalışkan olanların çoğu onun yoluna tabi olurdu.

Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- başkasına verilmeyen bazı hükümler ile özel kılınmıştı.Bunlardan:Kendini ona mehirsiz olarak feda eden biriyle evlenmesi.Onun hanımlarından biri olabileceğini umarak kendi mehrini bağışlayıp onunla evlenmek isteyen bir kadın geldi.Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- ona baktı ve hoşuna gitmedi.Onu istemedi,onu utandırmamak için,onu bıraktı.O kadında oturdu.Bunun üzerine bir adam ayağa kalkıp: Ey Allah'ın Rasulü! Eğer senin ona ihtiyacın yoksa onu bana nikâhla! Dedi.Mehir nikahta gerekli olmasına rağmen Rasûlullah:"Senin yanında ona mehir olarak verebileceğin bir şey var mı?" diye sordu.Yanımda şu kaftanımdan başka bir şeyim yok. Diye cevap verdi.Eğer kaftanını (mehir olarak) verirse, kaftansız ve çıplak kalır.Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'de;"Demirden bir yüzük olsun arayıp bulmalısın) buyurdu.Onun yanında hiç bir şek olmadığı için Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- ona dedi ki:Ezberinde Kuran’dan bir şeyler varmı?" dedi.Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'de: "-Ben de ezbere bildiğin Kur'an sebebiyle o kadını sana nikâhlıyorum." Buyurdu.

Cabir –radıyallahu anhumâ- şöyle haber veriyor: Onlar Rasûlullah –sallallahu aleyhi ve sellem- zamanında kadınları ve cariyeleriyle cinsel ilişkiye girdiklerinde azil yapıyorlardı. Peygamber –sallallahu aleyhi ve sellem- onların bu yaptıklarını ikrar ediyordu. Eğer mubah olmasaydı bunu ikrar etmezdi. Sanki ona şöyle denilmişti: Belki de bu yaptığınız Rasûlullah –sallallahu aleyhi ve sellem’e- ulaşmadı. O da cevap olarak şöyle dedi: Eğer ona ulaşmasaydı, muhakkak ki Allah Tebâre ve Teâlâ ona öğretir. Kur’an hala iniyor, şayet yasakladığı şeyden olsaydı, Kur’an onu yasaklardı. Şeriat koyucu bizi yaptığımızdan dolayı onay vermezdi. Nasların arasını cem etmek (bulmak): Cabir hadisi azil yapmanın caiz olduğuna delalet etmektedir. Fakat varid olan başka hadislerden anlaşılan caiz olmamasıdır. Örnek olarak, İmam Müslim’in Cüzame binti Vehb -radıyallahu anhâ-’dan şöyle buyurduğunu rivayet etti: Yanında insanların olduğu zaman Rasûlullah –sallallahu aleyhi ve sellem-’in yanında hazır bulundum. O’na azilden sordular, O da şöyle buyurdu: «O gizli bir şekilde toprağa diri diri gömmedir.» Bu nasların arasını bulmak nasıl mümkün olacak? Bunun cevabı: Caiz olmasının aslı Câbir ve Ebu Said –radıyallahu anhuma-’nın hadislerinde olduğu gibidir. Cüzâme hadisi de azil ile çocuk olmasından korunuyorsa bu manaya hamledilir. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-’in «Bu gizli bir şekilde diri diri toprağa gömmektir.» sözü de ona delalet eder. Veyahut da azil, mekruh olur haram olmaz.

Pak ve nezih dinimiz insanlar için hayırlı ve iyi olan şeyleri getirmiş, zarar veren ve kötü olan her şeyle de mücadele etmiştir. Muhabbet, ülfet ve sevgi bağlarının güçlenmesine önem vermiş, ayrılık, nefret ve husumete sebep olacak şeyleri yasaklamıştır. Şari yani Allah ve Rasûlü, erkeklerin birden fazla bayanla evlilik yapmasına izin vermiştir. Zira erkeklerin çok evli olmasında birçok fayda ve yararlar bulunmaktadır. Öte yandan –genel olarak- birden fazla eşi olan kimsenin hanımları arasında bir adavet ve nefret hasıl olabilir. Çok tabidir ki eşler birbirlerini kıskanırlar. Bu yüzden bazı akrabalarla ikinci hanım olarak evlenmek yasaklanmıştır. Çünkü bu evlilik akrabalar arasında ilişkilerin son bulmasına sebep olabilir. İki kız kardeşin aynı nikâh altında toplanması yasaklandığı gibi, halası ile erkek kardeşinin kızı yahut teyzesi ile kız kardeşinin kızı yahut diğerlerinin aynı nikâh altında toplanması yasak kılınmıştır. Yani bir erkek ile bayan arasında olan bu akrabalık bağlarından dolayı bu nikah haram olur ve asla caiz de değildir. Ayrıca bu hadis “Bunların dışında kalanlar ise, iffetli yaşamak ve zina etmemek şartıyla mallarınızla (mehirlerini verip) istemeniz size helâl kılındı.” ayetini tahsis etmektedir.

Bir erkek ikinci bir evliliği bakire biriyle yaparsa o bakirenin yanında yedi gün kalır ki birbirlerine alışsınlar, kızın utangaçlığı ve ürkekliği gitsin. Çünkü bakire kız, evlilikte yenidir. Sonra hanımları arasında günlerini eşit bir şekilde taksim etmesi sünnettendir. İkinci evliliğini dul bir kadınla yaparsa, o dul yanında üç gün süreyle kalır. Çünkü bakireden daha az zamana ihtiyacı vardır. Bu doğru hüküm, merfû hadis hükmünde olan bu hadiste gelmiştir. Çünkü raviler şu sünnettendir, diyorlar ise bu sözleriyle Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'den başkasının sünnetini kastetmiyorlardır. Merfû hadisin manası, Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'e izafe edilen hadislerdir.

Ali b. Ebi Talip -radıyallahu anh- Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem-’in amcaları olan Hamza’nın kızıyla evlenmesini istiyordu. Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem- onun kendisine helal olmayacağını haber verdi. Çünkü O, Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-’in sütkardeşinin kızıydı. Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem- ve amcası Hamza -radıyallahu anh-Ebu Leheb’in azatlı kölesi olan Suveybe’den süt emdikleri için birbirleriyle sütkardeş olmuşlardı. Aynı doğumdan dolayı haram olanlar gibi amcasının kızı sütten dolayı haram olmuştur.

Bu hadis, evlenilmek istenen kadına evlenmeden önce bakılmasının müstehap olduğuna delalet etmektedir. Ancak yüze ve ellere bakmak mübahtır. Çünkü yüze bakılarak güzel mi çirkin mi olduğu anlaşılır. Ellere bakılarakta bedenin üretken olup olmadığı anlaşılır. Alimlerin çoğunluğunun mezhebi budur. Kadının bu bakmaya razı olma şartı söz konusu değildir. Bilakis Câbir -radıyallahu anh-'ın yaptığı gibi haber vermeden onun dikkatsiz olduğu bir zamanda yapılabilir. Eğer kadına bakması mümkün olmadı ise güvendiği bir kadını yollayıp, ona baktırması, sonrada onun vasfını kendisine haber vermesini istemesi güzeldir. Bunun meşru kılınması, aralarında ülfet oluşması için en evla yoldur. Birbirini gördükten sonra evlenmeleri genellikle sonrasında pişman olmaya sebebiyet vermez.

Hadis, kişinin evlenmek istediği kadına bakmasının müstehap olduğuna delalet etmektedir. Bu durum uzlaşma ve ittifak etmeleri için en yakın olanıdır. Çünkü evleneceği kadına bakmak ülfetin oluşması, ıslah ve aralarındaki uzlaşma için en evla olanıdır. Böylelikle onu görerek evlenmiş olur. Genellikle bundan sonra pişmanlık olmaz. Bundan dolayı Mugira -radıyallahu anh- Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- ile evlenmesini istişare etmek için gelmiştir. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- aralarındaki uzlaşmanın kuvvetli olması için kadına bakmasını emretmiştir. Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-den gelen şeyi hiç tereddüt etmeden kabul etmesi gerektiğine delalet eder. Çünkü Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- ancak hayır ve salah olan şeyi emreder.

Bu hadis, Muhammed b. Mesleme -radıyallahu anh-'ın bir kadınla evlenmek istediğini, o kadına bakmak için gizlendiğine delalet etmektedir. Tabiinden birisi onu görmüş ve yapmış olduğu şeye şaşırmıştır. Muhammed b. Mesleme yaptığı işin Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in emrine dayandığını haber vermiştir. Bir kimse bir kadınla evlenmek isterse ve Allah Teâlâ o kimsenin kalbine bu kadınla evlenmeyi sokarsa, o kadına bakar. Kadının haberi olmasa dahi evlenilmek istenen kadına bakılmasının müstehap olduğuna delalet eder. Hatta evlenmek isteyen kimse gizlinerek bakmak zorunda olsa bile. Bu durum ancak ihtiyaç ve zaruretten dolayı mübah kılınmıştır.

Hadis, izin alma hususunda dul kadının kendisi için velisinden daha ziyade hak sahibi olduğuna delalet etmektedir. Yani sözlü olarak izni alınmadan evlendirilmez. Çünkü nikah akdinde kendisi için velisine göre daha hak sahibidir. Eğer evlenmeye rıza göstermezse velisi dul kadını evlenmeyi emredemez. Bakire olan kızı evlendirmek için velisi ondan izin alır. Onun iznide sessiz kalmasıdır. Sessiz kalması kabul ettiği gösterir. Zorla evlendirilmesi caiz değildir.

Üç talakla boşanmış kadın ilk kocasına ancak başka bir erkekle evlenmeden helal olmaz. Bu ikinci eşinin onunla cima etmesi gerekir. Bazı kimseler şeri hükümlerde hileye baş vurmaktadırlar. Başka bir erkekle kağıt üzerinde bu kadınla evlenmesini için anlaşırlar, sonrada bu kadını boşar. Burda şeri bir evlilik kasdı yoktur. Buradaki maksat birinci kocasına helal olmasıdır. Dinde hileye baş vurmak, bayağılık, değerlere bağlılığın azalması ve mertliğe zarar vermesi söz konusudur. Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- bu nikahı haram kılmış ve hülle nikâhı ile evlenen koca ve kendisi için hülle yapılan kocaya Allah Teâlâ'nın rahmetinden uzaklaştırılması ve kovulması için beddua etmiştir.

Hiç bir ilmi dayanağı olmadan Yahudiler cimanın yapılma şeklini kısıtlıyorlardı. Evs ve Hazreç kabileleri onların sözlerini ve davranışlarını alıyorlardı. Çünkü onlar Ehl-i Kitaptı. Yahudilerin attığı iftiralardan bir taneside kişi hanımına arkadan yaklaşıp (fercinden) cima ederse, bu cimadan doğması beklenen bebeğin şaşı olacağını söylemeleriydi. Bunun üzerine Allah Teâlâ onları yalanlamak ve önden ilişkiye girmek şartıyla mübah olduğunu açıklamak için şu ayeti indirdi: {Kadınlarınız sizin bir ekinliğinizdir. O hâlde tarlanıza dilediğiniz taraftan geliniz} [Bakara suresi: 223].

Bu hadis, Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in kocayı, emzirdiği dönemde hanımına yaklaşmaktan ve onunla cinsel ilişkide bulunmaktan yasaklamayı istediğini ifade etmektedir. Çünkü Araplar arasında bu durumun çocuğa zarar verdiği düşüncesi yaygındı. Rum ve Farisi gibi bazı toplumlarda bunun zarar vermediğini görüp, emin olduktan sonra bu yasaklama isteğinden dönmüştür. Sonra, kendisine kocanın menisini dışarı boşaltması sorulduğunda, bu ameli kızlarını diri diri toprağa gömen cahiliye topluluğuna benzetmiştir. Bu iki amel arasındaki fark; birincisinin gizli olarak yapılması, ikincisinin aleni olarak yapılmasıdır.

Bu hadis Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem'in müminlerin annelerinden biriyle evlenirken velime (düğün yemeği) verdiğini ifade etmektedir. Nebî -aleyhisselatu vesselam-'ın vermiş olduğu düğün yemeği iki müdd arpadan yapılan yemektir. Bundan başka birşey bulamamıştır. Buda Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in elinde az malı olduğunun delilidir. Bununla birlikte -aleyhisselam- durumu ve geçimi zor olsa bile bu sünneti ihmal edip terk etmemiştir. Buda düğün yemeğinin bir küçük baş hayvan ikramından daha az olsa bile geçerli olduğuna delalet eder. Az dahi ikramda bulunmak düğün yemeği olması için yeterlidir. Buda insanın imkanı ölçüsündedir.

Ümmü Seleme -radıyallahu anhâ- Şüphesiz ki; Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in onunla evlendiği zaman yanında ve hanımlarından her birinin yanında yedi gece kalmak ile eğer isterse üç gün kalmakla yetinemek arasında tercih yapma hakkı verdi.Hanımlarından her birini kendi gecelerinde birer gece dolaştı.Peygamber Ümmü Seleme'ye tercih hakkı vermeden önce ona şöyle dedi:-üç gün olarak zifafta kalması sebebiyle özrünü belirtmeden önce hazırlık olarak-''Senin ehlin (kocan) üzerine bir yüklüğün yok.'' Yani benim yanımda senin için hiç bir eksiklik ve küçük görme yoktur.Bilakis sen benim yanımda değerli ve önemlisin.Üç günden sonra paylaşma yaparsam bu sende olan bir noksanlık sebebiyle değildir.Ancak doğru olan budur.

Aişe -radıyallahu anha-'nın rivayet ettiği bu hadis, Müminlerin annesi Sevde bint Zem'a -radıyallahu anha-'dan haber vermektedir. Aişe onun kadınların seçkinlerinden olduğunu zikretmiştir. Aişe -radıyallahu anha- onun gibi olmayı temenni etmiş ve onun özelliklerinden bir tanesininde güçlü bir karakter sahibi olduğunu zikretmiştir. Aişe -radıyallahu anha- Sevde -radıyallahu anha-'nın yaşlandığında Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in kendisinden ayrılacağından korktuğunu, Onun nikahında kalmak, bu şeref ve fazileti kazanmak istediğini haber vermiştir. O müminlerin annesi, Rasullerin efendisi -sallallahu aleyhi ve sellem'in hanımlarından bir tanesidir. Sevde -radıyallahu anha- ben günümü Aişe'ye veriyorum demiş ve Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'de bunu kabul etmiştir. Rasûlullah, Aişe'nin yanında iki gece kalıyordu. Birisi Aişe'nin günü diğeride sevdenin günüdür.

Bu hadiste Âişe -radıyallahu anha- Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in hanımları arasındaki adaletinin ne kadar kamil olduğundan bahsetmektedir. Sefere çıkmek istediğinde gönüllerini hoşnut etmek için hanımları arasında kura çekerdi. Hangi hanımının nasibi çıkarsa yanına onu alırdı. Çıkmış olduğu gazvelerin birisinde yine hanımları arasında kura çekti, bu beni mustalik gazvesiydi. Âişe -radıyallahu anha-'nın nasibi çıktı ve Rasûlullahla birlikte sefer etti. Sonra bu hadisenin Allah Teâlâ'nın hicab ayetini indirdikten sonra gerçekleştiğini haber verdi. Bir sonraki seferde hanımları arasında kura çekeceği bilinen bir şeydi. Çünkü bir önceki seferde nasibi çıkan hakkını almış oluyordu. En son kalan son seferde Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- ile birlikte kura çekmeden çıkıyordu.

Bu hadis şaka olarak nikah, talak, (boşadıktan sonra) hanımını geri alma sözlerini telaffuz eden kimse için hükmün gerçekleşeceğine delalet etmektedir. Bu durumların hükmünde kasıtlı,ciddi yada şakanın arasında bir fark yoktur. Velisi olduğu kimseyi nikahlayan, hanımını boşayan veya geri alan kimse bunu telaffuz etmekle gerçekleştirmiş olur. Burada ciddi yada şaka veyahutta oyun olsun diye yapmasında bir fark yoktur. Çünkü bu anlaşmalar şart seçeneği değil meclis seçeneğidir: Dinin nazarında bu üç hükümün değeri büyüktür. Bundan dolayı bunlarda oyunda şakada olmaz. Kim bunlardan birini telaffuz ederse hükümleri gerekli olur.

Dinimiz nikah ile evliliğin devamını, sevginin ve ailenin inşasını hedefler. Bu hedefe aykırı olan bazı evlilik türlerini de yasaklar. Dolayısıyla Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Hayber günü kadınların, muta suretiyle nikah edilmesini yasaklamıştır. Muta nikahı erkeğin bir kadınla süreli evlilik yapmasıdır. Bu nikah türü duyulan ihtiyaç sebebiyle ilk zamanlar mübah iken sonradan yasaklanmıştır. Ayrıca vahşi eşeklerin/zebranın aksine evcil yani sahibi ve barınağı olan eşeklerin de etinin yenilmesi yasaklanmıştır.

Safiyye binti Huyey, Benî Nadîr Kabilesinin yöneticilerinden ve Kinane b. Ebi el-Hakik’ın hanımı idi. Kinâne, Hayber savaşında öldürüldü. Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem- (Hayber’i) zorla/boyun eğdirerek fethetti. Esir alındıkları andan itibaren kadınlar ve çocuklar Müslümanlar için köle oldular. Safiyye, Dihye İbni El-Halife El-Kelbi -radıyallahu anh-’ın kısmetine/hakkı olarak (ganimetten) düştü. Peygamber –sallallahu aleyhi ve sellem- Safiyye yerine ona başkasını verdi ve onu (Safiyye’yi) gönlünü almak ve kaybolan izzetinden ve ona olan rahmetinden dolayı onu kendine seçti. Cömertliğinden dolayı ondan değersiz bir köle olarak istifade etmekle yetinmek istemedi. Onu köleliğin zilletinden kurtararak Müminlerin annelerinden biri yaparak onu onurlandırdı. Safiyye’yi azat etti ve onunla evlendi. Azat etmesini, Safiyye’nin mehrine saydı.

Ümmü Habibe binti Ebi Süfyan –radıyallahu anha- Müminlerin annelerinden biridir -Allah onlardan razı olsun- Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- ile evli olmaktan dolayı çok mutlu ve sevinçli bir kimseydi -ki o, bunda hak sahibidir- Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem-’in kız kardeşiyle evlenmesini rica etmiştir. Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem- kız kardeşinin kuması olmasına nasıl izin verdiğine şaşırıyordu. Çünkü kadınlar bu hususta şiddetli kıskançlık içinde olurlardı. Bundan dolayı –şaşırarak ve anlamaya çalışarak- sen bunu arzu eder misin? dedi. O, evet bundan hoşnut olurum, dedi. Sonra neden kız kardeşiyle evlenmesini gönülden istediğini açıklayarak zaten diğer kadınlarla birlikte Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem-’in hanımı olmak zorunda olduğunu, tek başına onun hanımı olamayacağını, o yüzden kız kardeşinin de bu büyük hayırda kendisine ortak olmasını arzu ettiğini beyan etmiştir. Sanki o, iki kız kardeşle aynı anda evlenmenin haram olduğunu bilmiyordu. Bundan dolayı Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem- kendisine, kız kardeşiyle evlenmesinin helal olmayacağını haber vermiştir. İşittiğine göre o, Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem-’in Ebu Seleme’nin kızıyla evleneceği duyduğunu haber vermiştir. Rasûlullah –sallallahu aleyhi ve sellem-: Ne kast ettiğini te'kit ederek; «Eşim Ümmü Seleme'nin kızını mı?» kast ediyorsun diye sorduğunda, O da evet diye cevap vermiştir. Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- bu söylentinin doğru olmadığını beyan ederek: Ümmü Seleme’nin kızı bana iki sebepten dolayı helal olmaz, demiştir. Birincisi: O kız benim evimde ihtiyaçlarını gördüğüm üvey kızımdır. O benim hanımımın kızıdır. İkincisi: O benim sütkardeşimin kızıdır. Beni ve onun babası olan Ebu Seleme’yi, Süveybe -Ebu Leheb’in azatlı kölesi- emzirdiği için ben onun amcası olurum. Bir daha sakın kızlarınızı ve kız kardeşlerinizi bana teklif etmeyiniz. Bu meselelerde ben ne yapacağımı biliyor ve kendi işimi sizden daha iyi idare ederim, demiştir.

Hadisin manası bir köle efendisinin izni olmadan evlenirse onun evliliği sahih değildir.Akdi fasittir.Hükmü zina eden kişinin hükmüdür.Buna binaen nikahının fesh edilmesi gerekmektedir.Onun ile nikah akdi yapanın ayrılmaları gerekmektedir.Çünkü kölenin kendini evlendirmesine imkan yoktur.

İbn Abbâs -radıyallahu anhuma-'nın rivayet ettiği bu hadis, Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in Müminlerin annesi Meymune ile ihramlı iken nikâh yaptığını ifade etmektedir. İhramdan çıktıktan sonra zifafa girmiş ve Meymune -radıyallahu anha- Mekke ve Medine arasında Serif denilen mıntıkada vefat etmiştir. Burası Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in Meymune -radıyallahu anh- ile zifafa girdiği yerdir. Alimler, bu hadiste İbn Abbâs -radıyallahu anhuma-'nın zikrettiği - Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in Meymune ile ihramlıyken evlenmiş olmasını- İbn Abbâs -radıyallahu anh'ın zannı olarak açıklamışlardır. Çünkü bu rivayeti tek başına zikretmiştir. Sahabelerin çoğunluğu ona muhalefet etmiştir. Muhalefet edenler arasında Meymune ve Ebû Rafi' -radıyallahu anhuma-da bulunmaktadır. Bu ikisi kıssayı en iyi bilen iki kişidir. Çünkü bu iki sahabe doğrudan konuya dahil olmuşlardır. Ebû Rafi' -radıyallahu anh- şöyle demiştir: "Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem ve Meymune arasında elçilik yaptım. Onunla evlendiğinde ihramlı değildi. Onunla zifafa girdiğinde de ihramlı değildi." Müminlerin annesi Meymune -radıyallahu anha- şöyle demiştir: "Benimle evlendiğinde ihramda değildi." Belkide İbn Abbâs -radıyallahu anhuma- Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in Meymune ile evliliğine ancak Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem ihrama girdikten sonra şahit olmuştur. Onun ihramlıyken evlendiğini zannetmiştir. Bazı ilim ehli İbn Abbâs hadisini harem bölgesinde ihramlı değilken evlendi olarak açıklamışlardır.

Allah Teâlâ aileyi tesis etmek, ülfet, devamlılık ve birliktelik olsun diye nikahı meşru kılmıştır. Bundan dolayı evlilikteki bu hikmete muhalefet eden bütün istek ve şartlarlar batıldır. İşte bu sebeple mut'a nikahı haram kılınmıştır. O da belirli bir vakit tayin ederek erkeğin kadınla evlenmesidir. Evtas gazvesi senesinde ruhsat verilmiştir. Hicretin sekizinci senesi Şevval ayında zaruretten dolayı sadece üç günlüğüne izin verilmiştir. Sonra Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- nesebin karışması, cinsel organın kiralanması, zevkin zayıflaması ve doğru olan tabiata aykırı olduğu için ebedi olarak haram kılmıştır.

Bu hadiste Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- başından Ebû Hind -radıyallahu anh-'a hacamat olduğu aktarılmıştır. Bu hadis ne nesep nede meslekte yeterliliğe itibar edilmediğine delalet etmektedir. Çünkü Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Kahtani Ezdi arap kabilesi olmasına rağmen Ensar'ın kabilelerinden birine Ebû Hindi evlendirmelerini emretmiştir. Aynı zamanda kızlarıyla nişanlanmalarını emretmiştir. Ebû Hind hadiste zikredilen Beyaza oğulları'nın azatlı kölesidir. Köle olması onu hacamat yapmaya zorlamıştı. Araplarda hacamat küçümsenen bir meslek dalıydı. Nesep ve meslek olarak yeterli görülüp itibar edilmezdi. Diğer naslar yeterlilik hususunda din ve güzel ahlaklı olmaya itibar edilmesi gerektiğine delalet etmektedir. Sonra kişinin kendisiyle tedavi olacağı en hayırlı şeyin hacamat yaptırmak olduğunu zikretmiştir.

Feyrûz ed-Deylemî -radıyallahu anh- Yemen ehlinden olan bir sahabedir. Müslüman olduğunda iki tane hanımı bulunmaktaydı ve bu hanımları kız kardeşti. Cahiliye ehli iki kız kardeşle birlikte evleniyor ve bunda bir beis görmüyorlardı. Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- onlardan bir tanesini hanımı olarak kalması için seçmesini diğerini de boşamasını emretti. İslamda iki kız kardeşi aynı zamanda nikah altında tutmak caiz değildir.

Bu hadis Cahiliye döneminde bulunan nikah çeşitlerinden birisini açıklamaktadır. Öyle ki bir kimse bir çok kadını nikah altında topluyordu. Belirli bir sayıyla sınırlı kalmıyorlardı. Bu sahabi Müslüman oldu ve on hanımı vardı onlarında hepsi Müslüman oldular. Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-, dördünü seçip diğerlerini bırakmasını emretti.” Çünkü İslam dini aynı anda nikah altında dört hanıma kadar izin vermiştir. Bu Müslümanların icmasıyla böyledir.

Hadisin konusu mehri azaltmanın müstehap oluşudur. Şüphesiz ki meşru olan budur; mehrin en hayırlısı en kolay olanıdır, kadınların en hayırlısı maişeti en kolay olanıdır. Bu hadiste Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in hanımlarına vermiş olduğu mehri genellikle on iki buçuk ûkiyyedir. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- ibadet ve adetlerde tam örnek alınacak bir şahsiyettir. Bir ûkiyye kırk dirhemdir. Buda toplamda beş yüz dirhem yapmaktadır. Günümüzde insanların mehirleri arttırmış olması bunun hilafınadır. İnsanlar kadına ve velilerine vermiş oldukları mehirlerle övünmektedirler. Koca ister zengin olsun isterse de fakir geç evlense dahi bu mecrada başkasından aşağı kalmak istememektedir.

Bu hadiste Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- amcasının oğlu Ali b. Ebî Tâlib -radıyallahu anh- ile kızı Fatıma -radıyallahu anha-'yı evlendirmiş ve Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- Ali -radıyallahu anh-'ın hanımının hatrı, onu istediğini göstermesi ve kadrini bilmesi için mehir vermesini emretmiştir. Verecek bir şey bulamayınca, mehir olarak vermesi için savaşta korunmak için giyilen zırhını sormuştur. Az olmasına rağmen bunu sormasının sebebi Fatıma -radıyallahu anha-'ya mehir olması içindir.

Bu hadis hiç bir mehir kararlaştırmadan nikah akdinden sonra kocası ölen kadının mehrin tamamını almaya hak ettiğine delalet etmektedir. Gerdeğe girmemiş ve başbaşa kalmamış olsalar bile böyledir. Eğer mehri dile getirmediyse -belirlemediyse- kadının mehri yakın akrabalarına göre belirlenir. Hadis aynı zamanda nikah akdinin gerçekleşmesinden dolayı kadının iddet beklemesi gerektiğine delalet eder. Şayet kocası öldü ise kadına ölüm iddetini beklemesi ve süslenmeyi terk etmesi gerekir. Gerdeğe girmemiş ve başbaşa kalmamış olsalar bile böyledir. Aynı zamanda kocasından miras alma hakkı vardır. Çünkü kadın kocasının koruması altındadır.

Bu hadiste Ukbe b. Âmir -radıyallahu anh- Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in nikâhın kolay ve külfetsiz olanını teşvik ettiğini zikretmiştir. En faziletli nikahın mehri az olan nikah olduğunu beyan etmiştir. Az mehirli olan evlilik tercih edilen evliliktir. Caiz olmakla birlikte çok mehir talep etmek ise bu faziletin hilafınadır. Eğer mehir az ise evlenmek isteyen kimselere zor gelmez ve evliliği isteyen kimselerin sayısı artar. Fakirlerde evlenebilir ve evliliğin en önemli isteği olan nesilde artmış olur. Sonra Ukbe -radıyallahu anh- Nebî -sallallahu aleyhi ve seşllem-'in bir adamı evlendirmek için bir kadını, sonra o adamıda o kadına evlenmesi için sunduğunu haber vermiştir. Her iki tarafta muvafakat ettiklerinde Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem o ikisini evlendirmiştir. Adam kadına bir mehir belirlememiş ve ona birşey vermeden zifafa girmiştir. Ölümü yaklaştığında Hayberde ganimet olarak payına düşen araziyi mehir olarak vermiştir. Kadında bu araziyi alıp yüz bin dirheme satmıştır.

Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- Hayber ile Medine arasında bir sefere çıktı ve üç gün üç gece Müminlerin annesi Safiye -radıyallahu anha- ile evlendiğinde orada konakladı. Orada Safiye ile evlendiği için düğün yemeği verdi. Enes -radıyallahu anh-'a düğün yemeğinden yemeleri için insanları çağırmasını emretti. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in maddi durumundan dolayı verdiği yemekte et ve ekmek yoktu. Ancak deriden softa kurdurup üzerine hurma, ikt (kurutulmuş süt), buna benzer şeyler koyuldu. İnsanlar bunlardan yediler sonra birbirlerine sorarak: Eğer Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- Safiye'yi örterse Müminlerin annesi olmuş demektir. Çünkü Müminlerin annelerinin örtünmesi farzdır. Eğer örtmezse cariyelerden bir cariyedir dediler. Hicabını taktırıp, bineğin arkasında ona yer hazırladığında Müminlerin annelerinden biri olduğunu kesin olarak bildiler.

Bu hadisde Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in hanımları arasında gecelemedeki adaleti açıklanmıştır. Öyleki hiç birini diğerine üstün tutmazdı. Âişe -radıyallahu anha- genellikle her gün hanımlarının hepsini dolaştığını haber vermiştir. Onlara güzel muamele eder, cinsi münasebette bulunmadan ilişkide bulunurdu. Nefisleri mutmain olsun ve onlarla iyi geçinmek için bunu yapardı. Sonra kimin yanında geceleyecek ise geri kalan vaktini ona tahsis ederdi. Sevde binti Zem'a -radıyallahu anha- yaşlandığında Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in kendisini bo­şayacağından endişelendiği zaman Rasûllah'ın nikahı altında kalıp bu şeref ve fazilete ulaşmak istedi. Çünkü o müminlerin annesi ve Seyyidül mürselin -sallallahu aleyhi ve selem-'in hanımlarından birisiydi. Ey Allah'ın Rasûlü, (nöbet) günüm Âişe'ye veriyorum dedi. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'de onun bu teklifini kabul etti. Sonra Âişe -radıyallahu anha- Allah Teâlâ'nın şu buyruğunu zikretti: [Eğer bir kadın kocasının, kendisine kötü davranmasından, yahut yüz çevirmesinden endişe ederse, uzlaşarak aralarını düzeltmelerinde ikisine de bir günah yoktur.] Bu ayet bu durum ve benzerleri için nazil olmuştur.

Bu hadis Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'den sabit olan bir sünneti açıklamaktadır. Bir kimse hanımının üzerine bir yada daha fazla evlilik yaparsa, bu yeni hanımı şayet bakire ise yanında yedi gece kalır. Sonrada günlerini hanımları arasında taksim eder. Eğer yeni evlendiği hanımı dul ise üç gece onun yanında kalır. Sonra da diğer hanımları arasında günlerini taksim eder. Bakire ile dul arasındaki bu farklılık; bakire kendisine ülfet gösterecek, utangaçlığını, yanlızlığı giderek kimseye daha çok ihtiyaç duyar. Çünkü daha yeni evlenmiştir. Ancak dul bunlara daha az ihtiyaç duyar. Çünkü erkeğin bakireye olan arzusu dula göre daha çoktur. Şarî (Allah Teâlâ) o erkeğe bu müddeti vermiştir ki arzusunu gidersin ve nefsini rahatlatsın.